4 LỜI KHUYÊN CHO VIỆC TÌM HIỂU CÁC VẤN ĐỀ RẮC RỐI (VÀ PHỨC TẠP) TRONG CHỈNH MÀU

Một công việc khó khăn như vậy không chỉ là một vấn đề của đen-trắng.

“Colorist là người giúp khán giả có thể xem được bộ phim rác rưởi của bạn.” – Chủ tịch Krishan Arora chia sẻ trong một buổi nói chuyện về màu sắc trại liên hoan phim Sheffield Doc/Fest 2018.

Bên cạnh anh là Katherine Jamieson, colorist tại Halo Post ở London (Tác phẩm gần đây mà cô thực hiện là The Real T-Rex với Chris Packham và Pilgrimage: The Road to Santiago), Samuel Francois-Steininger của Composite Films tại Paris (Một trans-media studio chuyên về màu sắc, animation và phim ngắn) và Ruhi Hamid (Africa: A Journey into Music) một đạo diễn trong lĩnh vực truyền hình với các tác phẩm thực hiện cho BBC, Channel 4 và Al Jazeera.

Hamid kể lại chuyện tự mình quay trong tác phẩm mới nhất của cô tại Nam Phi: “Đó là một phương tiện trực quan mà chúng ta đang sử dụng trong công việc, vậy nên bạn cần phải làm ra một bữa tiệc cho đôi mắt… Ngay cả khi tôi tự mình quay phim, giá trị sản xuất vẫn tăng lên rất nhiều, những đòi hỏi của truyền hình là rất cao.” Hamid quay bằng một máy C300 cũng như Go Pro, Osmo và drone.

Hamid thừa nhận: “Chúng tôi quay trong rất nhiều điều kiện ánh sáng khác nhau: trong một căn phòng nhỏ tối tăm khi đi thăm lều của một người nhạc sĩ. Những footage mà tôi quay thường được thực hiện một cách vội vã trên đường đi: chúng tôi set up các sequence nhưng rồi tôi để người dẫn bước vào các sequence một cách tự nhiên nhất có thể, vậy nên bạn không thể thực hiện bất cứ set up nào cho nó và cũng không thể bố trí bất cứ mô hình ánh sáng nào, và vì vậy mọi thứ bạn làm đều phải phụ thuộc nhiều vào máy quay. Bạn cố gắng có được độ phơi sáng tốt nhất có thể và cân bằng trắng một cách chính xác. Nhưng tất nhiên là không phải lúc nào bạn cũng có thể làm được điều đó.

Những thách thức của series đó là chúng tôi phải quay ở 3 địa điểm khác nhau: Mali, Nigeria và Nam Phi. Các phân đoạn có look riêng, nhưng cũng cần phải gắn kết với nhau. Một số màn biểu diễn tại các hộp đêm và có một video rap mà các nhà làm phim quay sao cho giống một video nhạc pop. Hamid nói: “Với tư cách là một consequence, chúng tôi cần sự giúp đỡ của colorist và việc chỉnh màu để giúp cho mọi thứ gắn kết với nhau. Kết hợp tất cả những phương tiện khác nhau đó để có được những hình ảnh gắn kết với nhau. Có nhiều thứ để làm matching trong hậu kỳ vì bạn không thể xử lý được mọi thứ trong quá trình quay, và do đó quá trình chỉnh màu trở thành một quá trình cực kỳ cần thiết. Tôi thích dự phần vào quá trình chỉnh màu bởi vì khi bạn bắt đầu tô màu cho bộ phim của mình, nó trở thành nghệ thuật. Mỗi khung hình đều quan trọng đối với tôi và tôi nghĩ rằng việc chỉnh màu là một thứ thực sự giúp nâng cao bộ phim của bạn.”

  1.    1. Làm mọi thứ khớp nhau

Nhiều người làm phim tài liệu có thể sẽ không đủ khả năng chi trả cho việc hậu kỳ tại một phòng post xa xỉ. Đối với Jamieson, bước đầu tiên là tập hợp tất cả các footage lại với nhau. Các footage này có thể đã được quay từ cách đây nhiều năm, ở nhiều điều kiện khác nhau, và xây dựng cho chúng một cơ sở gắn kết. Điều này có thể áp dụng cho nhiều footage khác nhau cũng như các đoạn phỏng vấn được quay bằng 2 máy quay khác nhau tại cùng một thời điểm và trên cùng một mẫu.

Jamieson nói: “Không có gì đảm bảo rằng các footage từ các máy quay khác nhau sẽ khớp với nhau một cách hoàn hảo. Mục tiêu đầu tiên của bạn là tạo ra một look nhất quán, rồi sau đó, bạn xây dựng các tone và cảm xúc khác nhau cho phim của mình”. “Look nhất quán” có thể ám chỉ việc làm cho footage này giống như footage kia khi quay, hoặc có thể đơn giản là điều chỉnh các footage để nó hoà hợp với các footage khác như nó vần phải như vậy trong bối cảnh câu chuyện. Thông thường, giai đoạn đầu tiên của chỉnh màu là xử lý các vấn đề và từ đó làm cho các footage được nhất quán, các bước bổ sung là áp các look, từ cả khía cạnh hình ảnh trực quan lẫn khía cạnh kể chuyện.

  1. 2. Ngôn ngữ màu sắc

Công việc chủ yếu của colorist là thể hiện ý đồ của đạo diễn. Một số người làm việc này bằng ngôn ngữ kỹ thuật – ví dụ như là độ bão hoà như thế, vùng shadow bị crush như thế, hay độ tương phản như thế – trong khi một số người nói theo một cách mang tính cảm giác nhiều hơn.

Jameison nói: “Tôi sẽ hỏi là “Chúng ta cảm thấy như thế nào trong phần này của câu chuyện” và “Làm thế nào để người xem có thể kết nối với cảnh này”… và tôi có thể diễn giải ngôn ngữ cảm xúc đó thành màu sắc… Các cố gắng của bạn trong chỉnh màu chủ yếu là để giúp truyền tải câu chuyện đến cho người xem.”

  1. 3. Các footage cũ không chỉ có màu trắng-đen

Samuel Francois-Steininger đã từng làm việc trong một project có tên là America in Color và Krishan Arora đã tình cờ hợp tác với SPS Australia, một công ty đã đặt mua Australia in Color. Francois-Steininger đã chỉnh màu cho một số chương trình của đài truyền hình Pháp, và anh áp dụng quy trình chỉnh màu cho phim đen-trắng, một quy trình dành riêng cho các phim tài liệu lịch sử. Một lý do để chỉnh màu cho các phim cũ là vì người ta cho rằng điều này sẽ giúp lịch sử dễ tiếp cận hơn cho các khán giả trẻ, đó cũng là một cách để tiếp thị dự án.

Francois-Steininger nói: “Lịch sử diễn ra trong một thế giới có màu sắc. Và những người quay lại những hình ảnh lịch sử đó cũng đã thấy sự việc diễn ra trong một thế giới có màu sắc. Bởi vì thời đó họ chưa có máy quay màu, nên họ không thể in nó với màu sắc được. Chúng tôi chỉ mang màu sắc trả lại cho lịch sử. Điều này tạo cho tôi rất nhiều hứng thú. “Một nhiệm vị mà Francois-Steininger đã tự trao cho chính mình là đi sâu hơn và sâu hơn nữa về các chi tiết thông qua những nghiên cứu kỹ lưỡng. Anh nói: “Chúng tôi không bỏ qua bất cứ cơ hội nào. Và chúng tôi đã xác minh mọi thứ trong shot quay: mọi đối tượng, mọi bộ đồng phục, mọi tòa nhà, mọi chiếc xe. Mọi thứ được kiểm tra một cách kỹ lưỡng.”

Francois-Steininger đã giải thích quy trình kỹ thuật của việc đổ màu cho các footage này: Sau khi hoàn thành phần dựng và một footage ở độ phân giải thấp được thay thế bằng bản scan 2K hoặc 4K từ phim nhựa gốc, anh nhận một bộ phim trắng-đen. Mỗi shot đều được phân tích và nghiên cứu kỹ lưỡng để xác định màu sắc của đối tượng trên màn hình là gì. Francois-Steininger rất coi trọng điều này.

Ví dụ, xác định màu sắc của một toà nhà không thể dựa vào màu sắc của toà nhà đó ở thời điểm hiện tại, vì nó có thể đã bị thay đổi, vậy nên Francois-Steininger tham khảo các tấm postcard ở thời kỳ đó (hoặc các bức tranh) và anh có thể làm việc với những người sưu tập, các viện bảo tàng và xây dựng lại các yếu tố như đồng phục và quần áo. Ảnh màu cũng giúp ích rất nhiều. Anh nói: “Quá trình này tốn rất nhiều thời gian. Nhưng chúng tôi luôn luôn tìm ra câu trả lời. Đôi khi chúng tôi phải tham khảo chéo 3-4 nguồn khác nhau, nguồn viết và nguồn hình ảnh.”

Các phần mềm thương mại không có một phương pháp để xử lý quá trình đổ màu này, vậy nên một công cụ đặc biệt đã được phát triển, một sự kết hợp giữa Photoshop và After Effects với Silhouette Shape. Francois-Steininger nói: “Tôi bắt đầu bằng cách xác định đối tượng trong một hoặc hai khung hình khác nhau, tạo một số hình dạng như đối tượng và kết hợp một số texture và màu sắc lên chúng, và đó được dùng làm file tham chiếu và chúng tôi tạo chuyển động cho đối tượng, tuỳ thuộc vào loại chuyển động. Nó dễ hơn animation truyền thống vì bạn đã có sẵn canvas – hình dạng và bề mặt đã có sẵn rồi.

Có phần mềm tracking, nhưng các footage không phải 4K và có thể nó đến từ nhiều nguồn khác nhau, vậy nên bề mặt của các đối tượng có thể nét trong một số trường hợp và blur hơn trong một số trường hợp khác. Có rất nhiều thứ cần chỉnh sửa.

Joseph Maxwell, người làm dựng phim cho series về sản xuất tại Australia, chia sẻ về lý do tại sao việc đổ màu cho các footage cũ lại là một việc thú vị: Thường thì những câu chuyện về Australia, một quốc gia bị ảnh hưởng nhiều bởi văn hoá Ăng-lê dù tỉ lệ nhập cư rất cao, thường xoay quay những sự việc xảy ra tại Úc những năm 1990, khi thông qua một chính sách không cho những người da màu di cư sang Úc. Đó là một câu chuyện quan trọng cần được đề cập đến, nhưng là một điều mà Maxwell tin rằng khán giả đã biết đến quá nhiều.

Khi trình bày ý tưởng làm các phim màu cho thời kỳ này, Maxwell nhận ra rằng câu chuyện có thể được kể theo một cách thức mới mẻ hơn. “Nó rõ ràng là một công cụ marketing, nhưng nó cũng rất thú vị bì nó từng là một câu chuyện đen trắng về lịch sử bản địa và bỗng nhiên nó được kể bằng màu sắc, cho thấy một lịch sử đa văn hoá đẹp đẽ của người Úc… Tôi nghĩ rằng có thể tiếp cận điều này một cách thực sự thú vị… Tôi bị hấp dẫn bởi các footage mang tính biểu tượng khi chúng ta thấy nó một lần nữa, hoàn toàn tươi mới trong một ánh dương chói loà đầy màu sắc. Tôi nghĩ điều này thực sự hấp dẫn và có sức mạnh.”

  1. 4. Màu sắc và người xem

Hamid nói: “Mỗi phim có một tone và một chế độ màu khác nhau. Tôi nguyên là một người thiết kế đồ hoạ, vậy nên tôi có một cái nhìn về màu sắc tương đối rõ ràng. Chúng tôi phải học về ý nghĩa của từng màu sắc, sự kết hợp giữa các tone với nhau… Tôi nghĩ tất cả chúng ta đều mơ về màu sắc. Màu sắc là một phần quan trọng trong đời sống vật chất và tinh thần.”

The Traffickers là một series 8 phần về nạn buôn người, và Hamid làm một bộ phim tại Công về nạn buôn bán trẻ em trá hình dưới vỏ bọc là một cơ quan nhận con nuôi quốc tế. Nó là một câu chuyện tối tăm, và màu sắc được sử dụng để tạo nên tâm trạng và cảm xúc. Cô nói: “Thật khó để giải thích vì nó là điều rất tinh tế. Âm nhạc được sử dụng để ảnh hưởng đến cảm xúc, thì màu sắc cũng vậy… Nó là một phần của palette phim, bạn đưa ra những lựa chọn mang tính dàn dựng, nhưng bạn cũng đồng thời đưa ra những lựa chọn mang tính cảm xúc. Một phần của tất cả các kỹ thuật này yêu cầu sự tương hợp giữa tất cả mọi thứ, và bạn vẫn đang cố để tạo một tone cho phim của mình.”

Xử lý các vấn đề để thêm các lớp phủ nghệ thuật, việc chỉnh màu cho phim mở ra các khả năng về mặt kỹ thuật như là làm cho các footage nhất quán với nhau, điều chỉnh độ phơi sáng… cho đến các công việc ‘đao to búa lớn’ hơn như ngày giả đêm, taoh phong cách hình ảnh và thiết đặt tone cảm xúc cho cảnh, cho phim.

Nguồn: No Film School

Pixel Factory sưu tầm và biên dịch