BIÊN KỊCH CỦA PIXAR CHIA SẺ CÁCH LÀM CHO KHÁN GIẢ QUAN TÂM ĐẾN CÂU CHUYỆN CỦA BẠN

Trong việc làm phim, không có bất kỳ quy tắc cứng nhắc và nhanh chóng nào mà người nghệ sĩ phải nhất nhất tuân thủ, nhưng một tiền đề luôn được chứng minh là không thể sai lầm: câu chuyện là tất cả. Và dù mỗi và mọi người trong cuộc sống của chúng ta về cơ bản đều có trong mình một câu chuyện lớn, vĩ đại, học cách kể câu chuyện này không hề dễ dàng như nó có vẻ. Bài viết dưới đây giúp cung cấp cho bạn một số lời khuyên hết sức bổ ích và có tích thực nghiệm và thiết thực về cách đặt nó vào trong một câu chuyện từ biên kịch/đạo diễn Andrew Stanton (Toy Story, Finding Nemo, Wall-E) của Pixar. Anh đã chia sẻ những điều này trong một buổi diễn thuyết tại diễn đàn TED Talk. Trong bài phát biểu này, anh không chỉ làm sáng tỏ điều tạo nên một câu chuyện tuyệt vời mà còn giới thiệu các công cụ có thể sử dụng để làm cho câu chuyện trở nên tuyệt vời hơn, bằng cách truyền cảm hứng để khán giả quan tâm đến câu chuyện của bạn hơn.

Những người làm phim tại Pixar là những bậc thầy trong nghệ thuật kể chuyện. Đây không phải là điều gì mới mẻ – đại đa số chúng ta đã đọc qua 22 quy tắc kể chuyện của Pixar cả triệu lần rồi. Bí mật trong việc kể chuyện thành công không phải là một công thức cứng nhắc mà là sự hiểu biết sâu sắc về cách người xem trải nghiệm câu chuyện (trải nghiệm sự đồng cảm là một phần quan trọng trong quá trình này). Nói cách khác, một câu chuyện có thể có ‘cấu trúc hoàn hảo’ nhưng vẫn thất bại trong việc lôi kéo sự quan tâm của khán giả vào nhân vật và hành trình của họ.

Stanton cho biết, việc làm cho khán giả quan tâm (‘cảm xúc, trí tuệ và thẩm mỹ’) có lẽ là ‘lời răn lớn nhất trong nghệ thuật kể chuyện. Và đúng như vậy. Schindler’s List, Eternal Sunshine of the Spotless Mind, Transformers… những câu chuyện này đều khiến chúng ta quan tâm theo mặt cảm xúc, trí tuệ hoặc thẩm mỹ, một số ở cả 3 cấp độ, một số chỉ 1 mà thôi.

Nhưng làm sao bạn khiến cho khán giả quan tâm? Đó là câu hỏi trung tâm. Làm thế nào để bạn khiến cho những con người bận rộn ngoài kia quan tâm đến cuộc đời của chính họ, các vấn đề và các khúc mắc riêng của họ, chuyển sang quan tâm đến một bộ phim nhỏ bé và ngớ ngẩn của bạn? Bạn không chỉ cần tạo ra một cái chết không đúng lúc hay một tình yêu không được đáp lại. Không chỉ cần tạo ra một vệt sơn đỏ như máu ở đâu đó hay những vụ nổ không ngừng. Bạn cần phải chuẩn bị một ‘bữa tiệc; cho người xem mà không đút nó vào mồm họ. Bạn cần đem đến cho họ một cơ hội được tham gia vào quá trình kể chuyện. Ví dụ từ một cảnh trong Wall-E, Stanton nói:

Kể chuyện mà không cần dùng đến thoại. Nó là hình thức kể chuyện thuần túy nhất của điện ảnh. Nó là cách tiếp cận đại chúng nhất mà bạn có thể thực hiện. Nó đã xác nhận điều mà tôi đã linh cảm thấy, rằng khán giả thực sự muốn ‘tự mình kiếm ra bữa ăn cho mình’. Họ chỉ không muốn biết rằng họ đang làm như vậy. Đó là công việc của bạn với tư cách là một người kể chuyện, là giấu đi sự thật rằng bạn đang để họ ‘tự kiếm ăn’.

Anh gọi đây là khái niệm ‘Lý thuyết thống nhất của hai cộng hai’ (Unifying Theory of Two Plus Two). Vì tất cả chúng ta, về mặt bản chất đều là những người giải quyết vấn đề, vậy nên nó mang các vấn đề đặt trước mặt để cho chúng ta giải quyết, và chúng ta thấy hài lòng vì điều đó. Trái với những gì chúng ta vẫn tưởng, chúng ta thích tham dự vào quá trình tạo ra kết quả hơn là chỉ ngồi chờ sung rụng, điều này cũng đúng cho việc xem phim. Khán giả thường có xu hướng không hứng thú với bộ phim khi họ được cung cấp quá nhiều thông tin, nghe giải thích quá nhiều, không thích các cốt truyện cũng như các nhân vật bị tối giản hoá, bởi vì nó làm mất đi cái niềm hứng thú của việc thu thập thông tin, suy nghĩ, lập luận để kết nối các mảnh ghép vào nhau. Nó chối bỏ cơ hội để khán giả tham gia vào câu chuyện, để dự phần vào nó, điều mà, cuối cùng, khiến khán giả không còn có lý do gì để hứng thú nữa.

Làm cho khán giả có hứng thú ghép các mảnh của câu chuyện lại với nhau. Đừng cho họ số 4, hãy cho họ 2 + 2. Các yếu tố mà bạn cung cấp và thứ tự bạn tiết lộ các thông tin đó là điều rất quan trọng, mang tính quyết định đến sự thành bại trong việc gây hứng thú cho khán giả. Người dựng phim và người biên kịch cần hiểu rõ điều này. Nó là một ứng dụng vô hình mà bạn dùng để giữ sự chú ý của khán giả vào câu chuyện. Tôi không cố ý khiến nó nghe như một môn khoa học, nó thực sự không phải là như vậy. Nhưng đó là điều đặc biệt trong nghệ thuật kể chuyện, chúng không phải là một tiện ích, chúng không chính xác. Chúng không thể đoán trước được.

Stanton nói rất nhiều điều trong bài phát biểu của mình tại TED Talk, vậy nên hãy chuẩn bị một cuốn sổ, một cây bút, và ghi chú lại những điều cần thiết. Cái nhìn sâu sắc của anh về storytelling thực sự là một trong những thứ có giá trị nhất mà bạn có thể được nghe.

Nguồn: No Film School

Pixel Factory sưu tầm và biên dịch