CÁCH KUBRICK CHUYỂN THỂ THE SHINING CỦA STEPHEN KING THÀNH MỘT KIỆT TÁC HOÀN TOÀN KHÁC

Chúng ta bắt đầu câu chuyện lúc Stephen King nhận được cuộc gọi từ Stanley Kubrick vĩ đại (vào giữa đêm) thông báo cho ông biết rằng Kubrick đang quan tâm đến cuốn tiểu thuyết của King, và ông đã rất hoan nghênh. Mặc dù vậy, sự nhiệt tình này đã mất dần khi ông xem phim. Video dưới đây từ Cinema Tyler cho chúng ta biết quá trình Kubrick chuyển tiểu thuyết của King thành tác phẩm ám ảnh chúng ta.

Một ý tưởng mới lạ

Các bộ phim của Kubrick, ngoại trừ phim đầu tiên của ông là Fear and Desire – đã bị ông chối bỏ, đều xuất phát từ tiểu thuyết. Thậm chỉ cả Spartacus – bộ phim được xem là một Dune trong sự nghiệp của Kubrick, cũng được Dalton Trumbo chuyển thể từ tiểu thuyết của Howard Fast. Thói quen của ông là thu thập các chất liệu xung quanh ông và đọc qua tiểu thuyết, bỏ chúng qua một bên nếu chúng không khiến ông hứng thú. The Shining của Stephen King là một tiểu thuyết khiến ông cực kỳ hứng thú và kích thích trí tưởng tượng của ông rất nhiều. Kubrick đã ngay lập tức đề nghị Warner Bros mua bản quyển, tác phẩm do King tự tay chuyển thể.

Tuy vậy, Kubrick không quan tâm đến kịch bản chuyển thể do King thực hiện, ông muốn bắt đầu lại mọi thứ, một cách tươi tắn. Trong cuốn sách, ông nói: “Tôi thấy nó rất khó đọc và tôi nghĩ rằng ý tưởng câu chuyện và cấu trúc của nó kích thích trí tưởng tượng hơn bất cứ thứ gì tôi từng đọc trong thể loại này.” Và, như một thói quen, ông mời một cộng tác viên mới – trong trường hợp này là nhà văn người Mỹ là Diane Johnson – cùng ông phát triển một số treatment (bạn có thể đọc một phiên bản tại đây)

Kubrick nhìn việc chuyển thể dưới con mắt của một đạo diễn. Ông nói: “Nếu bạn đọc một câu chuyện do một người khác viết ra, trải nghiệm của lần đọc đầu tiên là thứ bạn chắc chắn không thể có được khi bạn viết một câu chuyện gốc.” Cinema Tyler cho biết: “Kubrick cảm thấy không có nhiều biên kịch đủ tầm cỡ”, và, chủ yếu, nó cho phép ông có thể thấy câu chuyện một cách khách quan.

Tác dụng của niềm đam mê

Là một đạo diễn, Kubrick chuẩn bị ánh sáng sẵn và chờ cho mọi thứ xảy ra. Cảnh “Singing in the Rain” nổi tiếng trong A Clockwork Orange có được sau nhiều tuần chờ đợi trên hiện trường, chờ cho cảm hứng xuất hiện. Kubrick thường thích làm mọi thứ theo một cách thức mới mẻ, và không ngừng nghỉ, hay để diễn viên nghỉ ngơi, cho đến khi ông có được thứ ông muốn, mặc dù ông không thường biết nó là gì. Trong quá trình viết, ông làm theo một quy trình tương tự nhau, làm việc với Johnson trong nhiều tuần để hoàn thành treatment, và vẽ ra mọi thứ từ những nguồn khác nhau như The Uncanny của Freud và The Uses of Enchantment của Bruno Bettelheim

Bằng cách dùng một cuốn tiểu thuyết, ông không chỉ thấy một câu chuyện tươi mới mà còn có thể lấy những lỗi kể chuyện căn bản và phân tích chúng thành những hình ảnh. Ông thật sự dịch các từ ngữ trên giấy thành ngôn ngữ của điện ảnh để giải quyết các vấn đề của câu chuyện mà điện ảnh thể hiện, đó cũng là một lý do giải thích cho việc tại sao ông không thực sự chuyển thể những tiểu thuyết nặng về phần tâm lý, hoặc, nếu có, ông loại bỏ các yếu tố đó để các ý tưởng có thể được truyền tải thông qua hình ảnh theo cách mà chúng có thể được thông dịch sang màn hình.

Ví dụ, khi cần phải truyền tải ý tưởng về thần giao cách cảm trong Shining, ông thêm cảnh Danny và Halloran nói chuyện với nhau trong nhà bếp. Kubrick nói: “Halloran là một nhân vật bình dị và ngây thơ nên cách mà ông giải thích với Danny về thần giao cách cảm hơi có xu hướng hơi “kịch” hơn so với một lời giải thích về một vấn đề giả-khoa-học thông thường. Ông và Danny là một bộ đôi hay ho.”

Sự đảo lộn

Kubrick giữ lại nhiều yếu tố trong tiểu thuyết của King nhưng bỏ qua nhiều yếu tố khác, và một số những phẩn nổi tiếng nhất trong phim không có trong sách, thậm chí là ngược lại. Cuốn tiểu thuyết có những con quái vật kinh khủng, và một cái ống nước xấu xa, cũng như tập trung nhiều vào kho lưu trữ của khách sạn, nơi Jack tìm ra trong tầng hầm và làm cho sự điên rồ của anh ta ngày càng gia tăng. Nhưng trong phim, những chi tiết này chỉ được lướt qua, bắt đầu ở đây, ngay khi những shot dài chuyển thành shot cận quay jack. Những trang giấy trước mặt jack ngày càng dày lên tỉ lệ với những điều kinh khủng diễn ra ngày một nhiều trong khách sạn, biến anh ta trở nên điên dại (mặc dù Kubrick đã rất kiên quyết, ít nhất là trong cuộc phỏng vấn, rằng “vì mục đích kể chuyện, sự huyền bí là một điều thuần khiết. Trạng thái tinh thần của Jack chỉ là để chuẩn bị cho việc giết người và để tạm thời gây hiểu lầm cho khán giả.”). Kubrick quyết định, như ông thường làm, là cắt đi thì tốt hơn là show ra. Ví dụ, ông cắt một đoạn đáng chú ý từ năm 2001 và đó là một điều thông minh mà ông đã làm, vì có thể nó sẽ làm gia tăng cảm giác thần bí trong bộ phim mà ông đã cố gắng giảm thiểu.

Những điểm khác biệt khác: trong sách, Wendy là một cô tóc vàng rất biết chăm chút cho bản thân, mặc dù vậy trong bộ phim, nhân vật do Shelley Duvall thủ vai, cũng như nhân vật Jack, chỉ được phục trang hết sức bình thường, hơi tồi tàn (một trong những lý do chính khiến King không thích bộ phim là vì nó khiến cho ông cảm thấy ông đã viết một cuốn sách đầy hy vọng, nơi đó, sự hồi phục có thể xảy ra, đặc biệt là đối với nhân vật Jack, nhưng Stanley Kubrick đã đến và làm đảo lộn tất cả. Công bằng mà nói, đó là thứ ông thường làm.)

Ngoài ra còn có những điểm khác biệt khác nữa. King được biết đến là một người xuất chúng trong việc miêu tả những điều siêu nhiên, Kubrick nói: “Trong tưởng tượng, bạn muốn mọi thứ phải trở nên hiện thực nhất có thể. Mọi người nên cư xử theo cách thông thường. Bạn phải thực sự chú ý đến điều này trong các cảnh chứa đựng các chi tiết kỳ dị hay hư ảo trong câu chuyện.”

Một yếu tố quan trọng đối với Kubrick là sự không hoàn hảo của thần giao cách cảm: “nếu Danny có ESP hoàn hảo, sẽ không có chuyện gì cả. Cậu bé có thể đoán trước mọi thứ, cảnh báo mọi người và giải quyết mọi vấn đề. Một trong những điều trớ trêu trong câu chuyện là nó có những nhân vật có khả năng nhìn thấy quá khứ và tương lai và có liên lạc thần giao cách cảm, nhưng điện thoại và sóng phát thanh tầm ngắn đều bị cơn bão tuyết vô hiệu hoá, và những con đường núi nằm sâu dưới tuyết khiến không thể vượt qua được.” Nhưng đạo diễn, người liên tục viết lại kịch bản, thậm chí trong suốt quá trình quay phim, đã kiên quyết khẳng định rằng: “Một câu chuyện siêu nhiên không thể bị tách rời và bị phân tích quá chặt chẽ. Thử nghiệm cuối cùng về lý lý luận phân tách của nó là để xem nó có đủ tốt để khiến bạn dựng tóc gáy hay không. Nếu bạn tìm cách hợp lý hoá mọi thứ một cách hoàn toàn và phân tích các chi tiết thì cuối cùng nó sẽ trở nên vô lý.”

Có lẽ, điều đáng kinh ngạc nhất là, gần 40 năm sau, vô số người đã phân tích tính logic và chi tiết hoá bộ phim nhưng nó vẫn giữ nguyên quyền lực của mình đối với khán giả.

Nguồn: No Film School

Pixel Factory sưu tầm và biên dịch

Tin liên quan