CHỌN ĐỘ DÀI TIÊU CỰ PHÙ HỢP CHO ỐNG KÍNH

Tác giả: Kyle Cassidy

Với các độ dài tiêu cự từ 8.5mm đến 500mm, bạn sẽ chọn sử dụng loại ống kính nào. Hôm nay, chúng ta sẽ nói về việc thu hẹp các lựa chọn và giúp bạn chọn được ống kính lý tưởng nhất và cách tận dụng thế mạnh của chúng tốt nhất.

Trong thế giới thực xung quanh chúng ta, có ba trăm sáu mươi độ thông tin và việc của đạo diễn là cùng với cinematographer chọn ra góc độ nào tốt nhất để kể câu chuyện cho người xem.

Hãy tưởng tượng bạn là một người đạo diễn với đôi bàn tay đang khum lại giả làm một khung hình, và nhìn qua cái khung hình bàn tay của bạn để lên kế hoạch bố cục cho một shot quay. Trong thế giới thực xung quanh chúng ta, có ba trăm sáu mươi góc độ thông tin, và việc của đạo diễn là cùng với cinematographer chọn ra góc độ nào phù hợp nhất để kể câu chuyện cho người xem. Và chúng ta làm việc này bằng cách chọn ống kính có độ dài tiêu cự phù hợp để quay phim.

Độ dài tiêu cự sẽ quyết định trường nhìn của hình ảnh, khung hình ghi được sẽ bao gồm những gì. Nói theo cách dễ hiểu nhất thì đó là ‘độ rộng’ của ống kính, có nghĩa là ống kính ‘góc rộng’ thì cho phép lấy được nhiều thông tin trong khung hình, ‘trung bình’ thì cho hình ảnh với kích thước bình thường, ở ngoài cũng như qua ống kính, và ‘telephoto’ có nghĩa là những đối tượng ở xa trông có vẻ gần hơn.

Độ sâu trường ảnh: không phải lúc nào người ta cũng chọn ống kính dựa trên vấn đề khoảng cách

Độ dài tiêu cự của ống kính ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh khác nhau của hình ảnh, và chúng có thể hỗ trợ hoặc chống lại ý đồ của đạo diễn. Một trong số những yếu tố đó là độ sâu trường ảnh, hay còn hay gọi là mức độ xoá phông của hình ảnh. Các ống kính góc rộng thường có diện tích ảnh nằm ngoài trường nét nhỏ, còn ống kính có tiêu cự trung bình hoặc ống tele thì có trường nét mỏng hơn. Để hiểu thêm về điều này, bạn có thể tham khảo video dưới đây.

Nếu bạn muốn đối tượng xuất hiện phía trước một background mềm, không rõ nét, bạn hãy chọn một ống kính tele hoặc có tiêu cự trung bình với khẩu độ lớn để làm được điều này. Nếu ngược lại, bạn muốn hình ảnh có trường nét sâu, tức là các đối tượng ở trong background cũng nằm trong trường nét, bạn nên chọn ống kính góc rộng với khẩu độ nhỏ để có được hình ảnh mong muốn.

Zoom: Thay đổi độ dài tiêu cự một cách nhanh chóng

Ngày nay, các ống kính zoom có độ nét cao cho phép bạn thoát khỏi tình trạng bị kẹt cứng ở một độ dài tiêu cự cố định. Bạn có thể thay đổi theo nhu cầu. Bạn cũng có thể zoom in hoặc zoom out khi đang quay.

Các ống kính bình thường cho những trường hợp bất thường

Một số ống kính mang các đặc tính khá cực đoan và chúng được gọi là ‘siêu’ ống kính – ống kính siêu rộng cho trường ảnh rộng bất thường và được dùng để quay trong những không gian rất hẹp, như trong xe hơi hay thang máy. Các ống super tele cho phép bạn quay được các hành động ở cách bạn rất xa, để ghi hình các màn biểu diễn trên sân khấu dù bạn phải đứng ở cách đó rất xa hoặc quay các cảnh đánh nhau trên mái nhà từ một toà nhà khác, ống kính super-tele cho phép bạn lại gần.

Khung hình là tấm toan của bạn

Khi bạn làm phim, bạn giống như một người hoạ sĩ cho khán giả xem 24 hoặc 30 khung tranh mỗi giây. Vẽ đẹp của một khung tranh trong số đó đều quan trọng, và độ dài tiêu cự của ống kính sẽ giúp bạn xác định những yếu tố nào của môi trường được nhìn thấy trong hình ảnh.

Khi bạn nhìn qua ống kính máy quay, bạn sẽ tự hỏi mình: “Bố cục này sẽ cho khán giả biết điều gì?” Hãy ý thức về những gì bạn cho vào và lấy ra khỏi khung hình. Một đống rác xấu xí nằm ở phía sau diễn viên? Hãy loại bỏ chúng ra khỏi khung hình bằng một ống kính có tiêu cự dài hơn, với một trường nhìn hẹp hơn. Có một lâu đài đẹp nằm trong background? Chủ thể có phải là một hoàng tử không? Nếu phải, có thể bạn nên sử dụng một ống kính có góc rộng hơn để lấy được cái lâu đài đó vào trong khung hình.

Mỗi yếu tố mà bạn thêm vào khung hình cần phải có ý nghĩa với câu chuyện, và những thứ không giúp câu chuyện phát triển, – và ‘chúng ta đang ở một nơi tuyệt đẹp’ là một phần hoàn toàn chính đáng của câu chuyện – thì hãy cắt bỏ nó ra. Bà mẹ của cô dâu có mặt trong background có giúp ích gì cho câu chuyên không? Nếu có, hãy để bà ấy trong khung hình. Ông chú Bob say xỉn đang nhảy múa với cái máy hút bụi có giúp ích gì không? Bạn hãy tự mình quyết định.

Thông số crop

Máy quay 35mm đã có mặt từ những năm 1930 và chúng ta đã quen với việc nói về ống kính trong mối quan hệ với phim 35mm, nhưng không phải máy quay nào cũng giống nhau. Tuỳ theo kích thước cảm biến, các loại ống kính có thể sẽ cung cấp nhiều hoặc ít thông tin hơn trong khung hình – có nghĩa là một số đối tượng có thể sẽ không nằm trong khung hình như tính toán ban đầu của bạn. Điều này phụ thuộc vào một yếu tố được gọi là chỉ số crop – hình ảnh sẽ bị crop bao nhiêu khi so sánh với máy quay phim 35mm. Ví dụ như máy quay Micro Four Third có chỉ số crop là 2x, có nghĩa là độ dài tiêu cự của ống kính sẽ tăng gấp đôi khi bạn sử dụng nó trên một máy quay có cảm biến Micro Four Third. Một ống kính có tiêu cự trung bình 50mm sẽ cho trường ảnh tương tự như ống 100mm, trong khi một ống kính 28mm trở thành một ống kính có tiêu cự ‘trung bình’, với độ dài tiêu cự ở vào khoảng 48mm. Nếu nó rối quá thì bạn có thể bỏ qua và tìm hiểu về nó sau.

Các ống kính bạn phải có

Ống kính zoom rất tốt, và một ống 24-70mm f/2.8 sẽ giúp bạn trong nhiều tính huống, Nhưng ống kính mà tất cả mọi người nên có trong bộ đồ nghề của mình là một ống 50mm f/1.8. Ống kính này hết sức phổ biến, có giá rất rẻ và có thể làm bạn bất ngờ khi sử dụng đúng cách. T-stop của nó có giúp bạn có được các shot cận đẹp tuyệt vời khi dùng để quay shot một người hoặc hai người, nó là một ống kính có thể dễ dàng mang đến cho video của bạn hình ảnh chuyên nghiệp.

Bạn cần phải cẩn thận, vì với trường nét mỏng, chỉ cần chủ thể của bạn di chuyển một chút thôi là có thể bị out nét ngay. Đây là lúc bạn cần đến các công cụ hỗ trợ lấy nét. Và chế độ Focus Peaking sẽ giúp ích rất nhiều

Hãy bắt đầu một cách từ tốn, đừng để bị quá tải.

Đặc biệt là với các ống kính zoom, bạn có thể điều chỉnh độ dài tiêu cự từ 24mm đến 135mm trong vòng một nốt nhạc, việc chọn đúng độ dài tiêu cự cho một cảnh có thể sẽ khó khăn. Một số nhà làm phim loại bỏ tất cả những thứ khiến họ lo lắng bằng cách bám vào những điều cơ bản nhất. Cinematographer Sayombhu Mukdeeprom quay phim Call Me By Your Name của Luca Guadagnino bằng một ống kính duy nhất, một ống 35mm – cho trường nhìn hơi rộng hơn thông thường một chút. Tương tự như vậy, cinematographer Yasujiro Ozu quay bộ phim nghệ thuật đen trắng Down by Law của Jim Jarmusch bằng một ống 50mm duy nhất. Bạn không cần phải quá cực đoan, nhưng với quá nhiều lựa chọn, có thể một bài tập hữu ích là giới hạn bản thân trong một vài mức tiêu cự trước đã: 28, 50, 85 hoặc 28, 35 và 50 nếu bạn quay nội, và không cần đến các ống kính tiêu cự dài. Thử căn khung mọi thứ với các ống kính này. Lợi ích của việc có thể thay đổi ống kính trong quá trình quay là bạn sẽ nhận thức rất rõ sự khác biệt giữa các mức tiêu cự và bắt đầu có thể hình dung trong đầu (trước khi quay) là ống kính nào sẽ phù hợp nhất.

Bài tập

Bạn hãy chọn một dự án video cá nhân mà bạn luôn nghĩ rằng bạn muốn quay nhưng không có thời gian và quay với 3 ống kính duy nhất – hoặc nếu bạn chỉ có một ống kính zoom thì hãy chọn ra 3 mức tiêu cự cố định trên ống kính đó. Hãy thử quay với nhiều ống kính khác nhau và chú ý đến sự khác biệt. Background trông như thế nào? Bạn cần đến gần hơn hay lùi xa hơn? Mọi thứ trông có bị chật chội hay không? Hay rộng rãi? Hay đầy vẻ vang?

Nguồn: Video Maker

Pixel Factory sưu tầm và biên dịch