DỰNG PHIM CỦA GREEN BOOK NÓI VỀ NGHỆ THUẬT CỦA SỰ CÂN BẰNG TRONG ĐIỆN ẢNH

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng trò chuyện với dựng phim Patrick J. Don Vito, người nhận được một đề cử Oscar cho dựng phim xuất sắc nhất với Green Book, về việc khi nào thì nên nhấc điện thoại lên và gọi điện thoại chia tay với người yêu của bạn.

Khi tham gia vào quá trình làm phim, công việc của chúng ta với tư cách là những người làm phim là phát triển nhịp phim và kể những câu chuyện hấp dẫn bằng những cách thức mới từ những điểm nhìn mới. Green Book là một ví dụ tuyệt vời – và nó cho thấy một bộ phim đương đại có thể phù hợp với nhiều thể loại khác nhau cùng một lúc. Việc xác định một bộ phim nào đó là hài kịch hay chính kịch trở nên ít quan trọng hơn, chỉ cần bạn kể câu chuyện theo một cách hấp dẫn.

Nhận được rất nhiều giải thưởng và đề cử, Green Book thống trị các liên hoan phim và các giải thưởng trên thế giới. Dựng phim Patrick J. Don Vito chia sẻ với chúng ta về việc làm thế nào để làm cho các cú cắt trở nên hài hước, cảm động, nghiêm túc và liên quan đến câu chuyện và chiếm được cảm tình của công chúng lẫn các nhà phê bình.

Quy trình sản xuất

Quá trình quay bắt đầu tại New Orleans trong suốt mùa đông năm 2018, và Don Vito đã dựng ngay trên hiện trường, kết hợp các cảnh và sequence khác nhau cho sản xuất và đạo diễn khi họ quay.

Patrick J. Don Vito: trợ lý dựng của tôi sẽ giúp sắp xếp các footage theo kịch bản và đánh dấu chúng và sau đó tôi tiến hành bắt tay vào công việc của mình. Tôi lựa chọn các footage mà tôi thấy phù hợp trong lần cắt đầu tiên, sau đó cắt lại lần nữa. Đôi khi tôi sẽ xem đi xem lại toàn bộ một sequence, và tôi chọn ra những chi tiết tôi thấy chưa ổn lắm – sau đó tôi sửa lại một chút để thấy thoải mái hơn.

Mỗi ngày, sẽ có thêm nhiều footage được đưa tới, tôi cố gắng theo kịp tiến độ quay vậy nên tôi không bị trễ quá nhiều, và Pete Farrelly (đạo diễn của phim) sẽ đến vào cuối tuần và cùng tôi xem lại bản cắt, đưa ra một vài lưu ý. Anh ấy muốn tôi luôn ở đó để anh có thể tham gia cùng bất cứ khi nào có thời gian, vậy nên tôi luôn ở trong văn phòng sản xuất, bên cạnh các giám đốc sản xuất, vậy nên bất cứ lúc nào Pete quay trở lại văn phòng, anh ấy có thể ghé và xem bản dựng.

Lúc bắt đầu cắt

Patrick đã chỉ ra yếu tố quan trọng nhất đối với một người dựng phim: hiểu được cách khán giả sẽ xem bộ phim như thế nào để trở thành một người dựng phim tốt hơn. Một thực tế đơn giản là rất khó để xóa bỏ cái tôi của bạn ra khỏi công việc. Không có ai khác ngồi trước màn hình, xem đi xem lại các đoạn clip, các phân cảnh hết lần này đến lần khác như bạn. Vậy nên, ở một số chỗ, việc kể chuyện mang đến một ý nghĩa hoàn toàn mới cho bạn. Tôi nghĩ Patrick đã chỉ ra một điều mà bạn phải làm được: bạn phải đưa ra một ý kiến thứ 2. Và rồi thứ 3, thứ 4…

Hỏi: Thủ thuật viết và xây dựng một câu chuyện vừa lãng mạn vừa hài hước khó hơn người ta thường nghĩ. Giữa nhịp độ, tone và cấu trúc, chúng ta cũng phải đảm bảo rằng các plot point cần được nhấn mạnh cũng phải nhất quán. Khi dựng phim hài, chúng ta thường được đưa cho rất nhiều footage liên quan đến việc riff và chuyển hướng kịch bản. Vậy nên với những phim như Green Book, với rất nhiều yếu tố hài hước, làm thế nào để anh quyết định được cái gì thì nên đưa vào và cái gì thì nên cắt bỏ?

Patrick J. Don Vito: khó khăn nhất khi làm việc trong phim này là làm sao tạo được sự cân bằng giữa hài kịch và chính kịch một cách chuẩn xác. Pete muốn cho diễn viên có khoảng trống để họ diễn xuất tự do hoặc thêm thoại vào. Các biên kịch cũng có mặt trên hiện trường và đề xuất các ý tưởng mới khi họ cần bổ sung thêm thoại trong quá trình quay. Đầu tiên là tôi đưa hết vào, sau đó phân tích chúng. Sau đó tôi tạo các ghi chú: rằng tôi muốn bỏ câu thoại này, câu thoại kia, và câu thoại nọ. Nhưng tôi vẫn sẽ để mọi thứ linh hoạt vì tôi muốn đạo diễn xem qua những thứ mà họ đã quay và cho họ một cơ hội để xem nó thể hiện như thế nào trong phim. Sau đó nó trở nên cân bằng. Có những khoảng thời gian nhất định bạn phải tìm cách chuyển qua chuyển lại giữa một khoảnh khắc căng thẳng và một khoảnh khắc hài hước.

Ví dụ, có một cảnh khi Doc Shirley dọa nạt Lip khi anh chơi bài bên ngoài buổi concert và anh nói: “Chúng phải ở ngoài. Mày không chịu lau đầu gối. Có bùn trên đó kìa.” và bạn phải xử lý sequence này sao cho khéo, bạn đến đó và thấy họ lái xe đi, sau đó họ đến một khách sạn, và Tony bắt đầu viết một lá thư vui nhộn. Sequence đó ở giữa không tồn tại. Nó cắt thẳng vào khoảnh khắc anh đang viết bức thư đó. Có điều gì về nó luôn làm tôi thấy phiền. Dường như nó quá đột ngột. Chúng tôi tạo khoảnh khắc ở giữa đó, nơi bạn có cơ hội để thở và ngồi với cảm xúc của bạn về những gì vừa xảy ra, và bạn hiểu được trò đùa ở đây. Và kết cục là trò đùa đó có tác động mạnh hơn. Khi đặt nó cạnh những cảnh khác, mọi người vẫn tiếp tục ở trong cảnh đó lâu sau khi nó đã kết thúc. Đoán ra được lúc nào thì bạn cần thêm một trò đùa để giảm bớt sự căng thẳng, lúc nào không, giúp mọi thứ được cân bằng là điều hết sức quan  trọng. Hãy để người xem hồi hộp một chút, chờ đợi một chút. Hãy để họ cảm nhận được nó.

Hiểu được cách một cảnh tác động lên cảnh tiếp theo cũng là một việc khó khăn. Có rất nhiều loại cắt khác nhau mà bạn có thể thử. Điều mấu chốt là hãy thử tất cả những chuyển đổi và xem cái nào hiệu quả nhất. Đặt câu chuyện lên trên tất cả.

Patrick J. Don Vito: Các chuyển đổi là rất quan trọng. Tôi nghĩ rằng chúng có khả năng tạo ra bộ phim hoặc làm hỏng nó. Nếu chuyển đổi quá đột ngột, đôi khi bạn có thể dùng nó nếu có lý do hợp lý, bạn muốn khán giả cảm thấy không thoải mái. Trong một bộ phim như thế này, bạn lại chỉ muốn mọi thứ mượt mà. Bạn muốn bảo toàn mạch cảm xúc, và đó là những thứ mà tôi nghĩ trong suốt quá trình dựng, làm thế nào để bảo đảm cảm xúc được liền mạch nhất có thể.

Hỏi: Anh có giới thiệu phim cho khán giả trong khi anh đang làm hậu kỳ không?

Patrick J. Don Vito: Chúng tôi đã giới thiệu bộ phim cho mọi người từ khi rất sớm và có vẻ như điều này giúp ích rất nhiều. Chúng tôi đã chiếu phim cho khoảng 50 khán giả khi đang thực hiện bản cắt của đạo diễn. Chúng tôi muốn biết những yếu tố nào được và chưa được. Bạn không nhất thiết phải có được tất cả những thông tin một cách cụ thể – bạn chỉ cần cảm nhận nó. Khi nhìn thấy những biểu hiện buồn chán trên mặt người xem, bạn có thể cảm nhận nó và lấy đó làm cơ sở để điều chỉnh. “Chúng ta nên cắt bớt ở phần này”. Với phim hài, nó khá khó bởi vì bạn phải tìm hiểu xem khán giả bật cười ở chỗ nào, luôn có những tiếng cười mà bạn không mong đợi. Một trong những tiếng cười mà tôi không mong đợi là sau cảnh YMCA, khi Lip (nhân vật của Viggo Mortenson) nói: “Chẳng phải là tôi đã nói là đừng có đi đâu mà không có tôi sao?” và Don (nhân vật của Mahershala Ali) trả lời: “Tôi nghĩ là anh sẽ muốn điều này trở thành ngoại lệ?” Tôi luôn nghĩ rằng đó là một câu thoại cảm động, và nó ở đó để mang đến sự xúc động, vậy mà nó lại gây cười. Trong rạp chiếu phim, câu thoại này làm rất nhiều người bật cười. Họ đã rất căng thẳng với những yếu tố khác – họ muốn có bất kỳ lý do nào để cười.

Xử lý âm nhạc

Nhân vật của Mahershala Ali là ‘Doc’ (được xây dựng dựa trên hình ảnh của nghệ sĩ piano Don Shirley) là một nghệ sĩ piano được đào tạo bài bản, biểu diễn trong những sân khấu chật cứng người. Tay nghề điêu luyện của anh là một yếu tố quan trọng để xây dựng nên nhân vật của anh, và đôi khi, nó ảnh hưởng đến những câu nói và những quyết định anh đưa ra. Vậy nên, tôi muốn biết những sequence âm nhạc thể hiện vai trò của nó như thế nào trong kịch bản ở bản dựng đầu tiên – cũng như tầm quan trọng của âm nhạc.

Patrick J. Don Vito: Các cảnh âm nhạc thực tế dài hơn nhiều, và chúng tôi giảm thời lượng xuống. Pete luôn muốn cắt bớt đi, nhưng họ vẫn quay đầy đủ như trong kịch bản. Bản dựng đầu dài lắm – gần 3 tiếng đồng hồ. Tôi sẽ để các sequence âm nhạc phát trọn vẹn. Chúng tôi quay trở lại và chỉnh sửa tiếp. Cảm nhận chung về âm nhạc của Shirley là âm nhạc của thế giới những năm 60, và Shirley luôn muốn trở thành một người chơi piano trong dòng nhạc cổ điển nhưng không thể vì anh là người da đen, nhưng ở cuối phim chúng ta thấy anh ấy chơi nhạc Chopin. Bạn cũng có yếu tố đó. Bạn cũng có nhạc nền.

Hỏi: Vậy thì rõ ràng là âm nhạc đóng một vai trò rất quan trọng, anh đã tiếp cận quá trình dựng như thế nào, và loại nhạc nào mà anh đã làm việc cùng trước khi nhạc nền chính thức được đưa vào phim.

Patrick J. Don Vito: Vấn đề của tôi là phải tìm ra thời điểm thích hợp để chèn nhạc vào – cảnh nào cần loại nhạc nào. Chúng tôi đã có hai cố vấn giám sát âm nhạc tuyệt vời là Tom Wolfe và Manish Raval, và vào đầu phim, họ mang đến cho tôi rất nhiều nhạc thập niên 60. Bởi vì chúng tôi cần nhạc của thập niên 60, chúng tôi không có nhiều ngân sách cho nhạc nên. Chúng tôi cần những thứ mà chúng tôi có thể mua với giá cả phải chăng, và họ mang về khoảng 100 bài hát và nói rằng chúng tôi có thể mua tất cả chỗ này với giá rất tốt. Vậy nên ngay từ đầu, tôi đã bắt đầu dùng các bản nhạc này và bắt đầu chọn những bài tôi thích và đưa nó vào những vị trí thích hợp. Có lẽ khoảng 80% âm nhạc đã được giữ nguyên trong bộ phim cuối cùng. Tôi có rất nhiều kiểm soát đối với âm nhạc. Pete rất thích các lựa chọn của tôi, vậy nên tôi làm việc rất hiệu quả. Tôi cũng đặt tạm nhạc ở một số vị trí nhất định – những nơi tôi đặt nhạc tạm sẽ được thay thế bằng nhạc nền chính thức của phim trước khi hoàn tất bản dựng cuối cùng. Đó là tất cả những gì diễn ra trong phòng dựng. Thật tuyệt khi làm việc với những ca khúc ra đời từ thập niên 60, bạn có cảm giác như bạn đang quay ngược thời gian để trở lại thời điểm đó. Những bài hát đó không phải là các bản hit, vì vậy nó giúp bạn đắm chìm bản thân mình trong những khoảnh khắc đó.

Patrick chủ yếu tạo cảm giác cho phim. Từ cấu trúc các cảnh đến nhạc nền, thế giới được tạo là một thế giới gồm những điều quen thuộc và hoài cổ cho khán giả xem phim. Với tầm quan trọng của âm nhạc đối với bộ phim, với các cảnh âm nhạc còn lại, tôi đã hỏi Patrick rằng anh bản dựng đầu tiên kéo dài bao lâu.

Patrick J. Don Vito: Bản dựng đầu tiên dài khoảng 2 tiếng 40 phút, nhưng tôi biết rằng nó sẽ dài. Kịch bản gần 140 trang. Chúng tôi giữ tất cả các sequence âm nhạc trong bản dựng đầu. Nhưng chúng tôi đã xóa bớt một số phần trong cảnh. Sau đó, chúng tôi đã xem lại bộ phim và tự hỏi: “Có phải phần chào đón trong cảnh này bị dài quá hay không?” Trong một số cảnh đi xe hơi – phần thoại trong xe chắc chắn đã bị cắt bớt. Cảnh có gà rán trong bữa tối – Tony và Don liếc nhau – cảnh đó kéo dài thêm 5 phút nữa. Có một sequence Lip cố cắt gà bằng dao và nữa, nhưng không được, vậy nên anh cầm miếng gà lên và thuyết phục mọi người xung quanh cũng làm như vậy, bốc gà và ăn bằng tay. Nó hay, một trò đùa vui nhộn nhưng hơi dài. Trò đùa ban đầu với con gà là đủ tốt. Chúng tôi đã có cảnh đó rồi, vậy nên chúng tôi quyết định cắt nó đi. Con trai của Pete cũng có mặt trong cảnh đó nhưng nó vẫn bị cắt. Có rất nhiều cảnh với thoại cũng đã được cắt bỏ – tất cả đều nhằm phục vụ cho việc tạo ra một câu chuyện trôi chảy và cảm xúc của khán giả được duy trì một cách liền mạch. Nếu có bất cứ cảnh nào khiến chúng tôi cảm thấy nó bị trì trệ, chúng tôi sẽ cắt bỏ.

Việc dựng phim mang tất cả các loại sức mạnh kể chuyện. Dựng phim chính kịch khác rất nhiều so với dựng phim tài liệu – cũng như là dựng phim hành động rất khác với dựng phim hài. Để biết được những trò đùa nên được mở ra như thế nào sẽ cần rất nhiều lần thử và sai. Bạn thực sự phải hiểu cách khán giả tiếp nhận thông tin trong một số những trường hợp nhất định, và Green Book của Patrick đã tự nó nói lên điều đó. Tự mình xem nó ở rạp chiếu: những mảng miếng hài, những lần khán giả im lặng giữa các cảnh kịch tính rất rõ ràng.

Vì vậy, khi nhận được đề cử Oscar, Patrick đã thực sự thể hiện được tài năng của mình thông qua bộ phim. Nếu bạn đã xem phim, bạn có thể thấy tốc độ và nhịp điệu của phim. Vậy nên tôi hỏi anh rằng anh có lời khuyên gì cho những người mới bắt đầu hoặc đang muốn trở thành một dựng phim chuyên nghiệp, chuyên dựng phim điện ảnh.

Patrick J. Don Vito: Hãy cứ tiếp tục làm việc chăm chỉ. Tiếp tục dựng phim. Khi tôi mới bắt đầu, tôi là một trợ lý, nhưng bất cứ khi nào tôi là một trợ lý, tôi đều hỏi người dựng phim chính rằng liệu tôi có thể tham gia dựng một cảnh nào đó hay không. Tôi luôn muốn được mài dũa tay nghề và làm việc một cách hăng say. Bạn chỉ cần làm đi làm lại nhiều lần, và bạn sẽ bắt đầu phát triển ý thức về thời gian và quy trình của riêng bạn. Quy trình của mỗi người sẽ có đôi chút khác biệt. Tôi luôn cố gắng và tìm cách nói chuyện với những người dựng phim về quy trình của họ, ở đó bạn có thể học được rất nhiều thứ. Kể cả khi nó là điều mà bạn sẽ không áp dụng trong công việc của mình – nhưng có thể bạn sẽ học được một chút gì đó và áp dụng một phần nhỏ trong quá trình đó vào quá trình của bạn. Tôi nghĩ rằng phần lớn thời gian, chúng ta không thực sự nói chuyện nhiều với nhau, chúng ta chỉ cố gắng làm công việc của mình. Và tôi nghĩ rằng chúng ta có thể học hỏi từ người khác nếu chúng ta cố gắng giữ cho những cuộc trò chuyện được cởi mở. Tôi nghĩ rằng nó đang diễn ra ngày càng nhiều bởi vì các dựng phim giờ đang bắt đầu được mời nói chuyện và phỏng vấn nhiều hơn, vậy nên chúng ta bắt đầu có nhiều thông tin hơn về nghề dựng phim. Nó quan trọng và hữu ích đối với những người dựng phim khác. Tất cả chúng ta đều cần phải học từ những người khác, nhất là những người đã làm việc này trước chúng ta.

Nguồn: Premium Beat

Pixel Factory sưu tầm và biên dịch

Tin liên quan