SOFT LIGHT CÓ GÌ HAY?

Tất cả chúng ta đều thích soft light có phải không? Nó tự nhiên và đẹp mắt, hard light hơi lỗi thời và trông có vẻ nhân tạo. Và đèn LED là một nguồn sáng tiện lợi, tiết kiệm điện và khiến các loại đèn khác trở nên lỗi thời, đặc biệt là nếu bạn quay với kinh phí thấp. Có đúng vậy không?

Soft light tự nhiên đến mức mà hầu hết chúng ta nghĩ rằng cả thế giới được thắp sáng bởi một nguồn sáng khuếch tán. Một bầu trời nhiều mây, các loại đèn có chụp, đèn ống huỳnh quang và nhiều loại khác chiếu sáng gián tiếp: ánh sáng phản phản xạ từ tường và trần nhà. Nguồn sáng “cứng” (hard light) trong thế giới thực bao gồm: ánh sáng mặt trời trực tiếp, spotlight, đèn pha ô tô, máy chiếu, bóng đèn trần.

Hẳn nhiên là, soft light khiến khuôn mặt trở nên hấp dẫn hơn, ánh sáng bao quanh chủ thể theo cách rất đẹp. Da đẹp hơn, khuôn mặt trở nên mềm mại hơn. Soft light là một sự cứu rỗi.

Điều quan trọng là, bạn sẽ gặp ít “vấn đề” hơn so với khi làm việc với hard light. Đặt một hard light ở sai chỗ, bóng sẽ đổ một cách xấu xí, đặc biệt là trên mặt. Đặt soft light ở sai chổ thì sẽ không đạt kết quả tốt nhất, nhưng sẽ không quá gớm. Soft light dễ dùng hơn.

Soft light phù hợp với những cảnh quay cần có độ tự nhiên cao. Hãy thử xem những bộ phim dùng hard light trong những năm 60-70, đặc biệt là những phim kinh phí thấp, chúng trông vô cùng “giả”. Mọi thứ lấp lánh một cách không tự nhiên, bóng đổ lộn xộn và luôn có một backlight theo sau diễn viên đi khắp mọi nơi. Đèn được đặt cố định trên phim trường, vậy nên lúc nào khu vực của diễn viên đứng cũng sáng trưng dù đáng lý trong trường hợp đó diễn viên đúng ra phải đứng trong bóng tối.

Vấn đề của soft light

Soft light cũng có những vấn đề của riêng nó. Đầu tiên, soft light không mấy hiệu quả. Một nguồn sáng dịu (khuếch tán) phải phát ra từ một diện tích bề mặt lớn, ví dụ như thông qua một khung diffusion hoặc phản xạ từ một miếng reflector màu trắng, một tấm polystyrene hoặc xốp có kích thước 4-8 inch.

Soft light khó điều khiển, bạn không thể flag hay focus. Trong một phòng nhỏ, một vài nguồn sáng dịu làm ánh sáng tràn ngập căn phòng khiến cho cảnh quay đôi lúc sẽ trông rất nhạt nhẽo. Nó không gây khó chịu, nhưng nó phẳng phiu và trông có vẻ ngu ngốc, như một bộ phim hài nhảm.

Một cách lý tưởng, chúng ta muốn ánh sáng dịu nhưng không bị phẳng – chúng ta muốn độ tương phản cao, chúng ta muốn có những phần bóng đổ đẹp đẽ và cũng muốn ánh sáng bao quanh chủ thể một cách mềm mại – và điều đó gần như là không khả thi trong một không gian nhỏ với những bức tường trắng. Tự nhiên là một chuyện, nhạt nhẽo buồn tẻ lại là một chuyện khác.

Soft light từng không phải là một sự lựa chọn

Bởi vì soft light không mấy hiêụ quả, nó không thường được sử dụng cho đến khoảng những năm 1980, khi phim nhựa và các loại máy quay trở nên nhạy hơn. Trong trong thời kỳ cực thịnh của điện ảnh những năm 40, khi các studio khổng lồ hoạt động hết công suất và các ống kính và phim nhựa vẫn khá chậm (Nghệ thuật xử lý màu phim (Technicolor) có tỉ lệ ISO vào khoảng 5), các đèn sợi đốt 10 Kw và đèn hồ quang lớn là những thiết bị cần thiết. Làm việc với quay mô như vậy với nguồn sáng dịu sẽ cần một lượng điện với quy mô khủng khiếp. Vì vậy, phim được chiếu sáng chủ yếu bằng hard light, dù nó trông hơi lỗi thời và hơi “sân khấu”. Nhưng nếu bạn thử mô phỏng lại việc làm phim thời kỳ đó, hãy nhớ rằng: những người đó biết mình đang làm gì – làm video parody là một chuyện, mô phỏng lại chính xác như vậy lại là chuyện khác.

Hard light là nguồn sáng đến từ một điểm – thường là đèn sợi đốt hoặc đèn chụp hoặc một nguồn sáng tập trung vào một điểm. Điều này có nghĩa là đèn chụp nhỏ hơn và hiệu quả hơn.

Các phương thức dùng để chiếu sáng phổ biến trong phim tài liệu là một loại đèn nhỏ có nắp – gọi là ‘redheads’ hoặc ‘blondes’ – vì chúng rẻ, nhẹ và chiếu sáng tương đối hiêụ quả. Dù vậy, chúng vẫn tỏa khá nhiều nhiệt. Được sử dụng một cách tùy tiện trong chiếu sáng ba điểm. Chúng trông khá cổ điển – mọi thứ trong khung hình đều sáng trưng.

Điều hay ho của hard light

Một điều tuyệt vời của hard light là: nó có thể rất màu nhiệm. Nó nhấn mạnh màu sắc và kết cấu, khiến cho các đối tượng trở nên sống động hơn.

Không chỉ hiệu quả, bạn còn có thể đặt đèn ở xa, như vậy thì tiền cảnh và hậu cảnh sẽ có độ sáng tương đồng với nhau. Khi bạn thử so sánh với việc đặt một soft light ở ngay gần chủ thể, bạn sẽ thấy sự khác biệt. Một đèn mạnh đặt ở xa tạo ra nhiều ánh sáng hơn cả một đèn yếu hơn đặt ở gần chủ thể hơn.

Người ta thường nói nghệ thuật của DoP là quyết định nơi bóng đổ – và đó là việc bạn bỏ bớt đèn chứ không phải là thêm vào. Bạn có thể vui vẻ với hard light, bạn có thể điều khiển nó. Barn door và flag giúp bạn điều khiển ánh sáng một cách chính xác.

Bạn có thể dùng những mẹo trong phim noir cổ điển: chiếu các luồn sáng qua rèm cửa và cửa trập và làm silhouette hiện ra. Bạn có thể tạo ra kịch tính.

Soft light thực chất không “dịu” lắm

Còn các nguồn sáng thì sao? Ở cấp độ thấp hơn, đèn LED dường như chiếm ưu thế. Đèn LED khá tiện lợi, hiệu quả về mặt điện năng và không tỏa nhiều nhiệt. Một số cho phép bạn điều chỉnh nhiệt độ màu và có khả năng tạo ra các hiệu ứng đặc biết để mô phỏng lửa cháy và màn hình TV. Chúng khá tuyệt.

Nhưng đèn LED có những vấn đề nhất định. Trước đây, việc render màu khá kém, nhưng trong vài năm trở lại đây, việc này đã được cải thiện rất nhiều và bất kỳ nhà sản xuất LED có uy tín nào cũng đều đã khắc phục được vấn đề về màu sắc (trừ những loại đèn Trung Quốc rẻ tiền bán tràn lan trên eBay). Nhưng vấn đề là – trừ các đèn lớn, còn thì nó không thực sự cho ánh sáng dịu.

Tôi thừng thấy những loại đèn LED to bằng một cái bìa sách được giới thiệu là “soft light” – dù chúng không thực sự được như vậy (trừ phi bạn chụp hình trong một không gian nhỏ). Tôi cũng bối rối bởi “‘soft box’ diffuser nhỏ như cái đèn ngủ – chỉ cần bạn đặt cái diffuser cách xa đèn vài inch thì diffuser này coi như vô dụng, trừ phi nó lớn hơn. Đặt các lớp diffusion chồng lên nhau cũng không làm cho ánh sáng dịu hơn – nó chỉ làm ánh sáng mờ hơn. Soft light phải tỏa ra từ một diện tích bề mặt lớn.

Nguồn sáng “cứng” là một soft light tuyệt vời

Bạn có thể khiến cho một hard light dịu lại chứ không thể là một soft light trở nên “cứng”. Một trong những đèn hay ho nhưng bây giờ không còn phổ biến là đèn 2KW Blonde. Một đèn mặt đơn giản dùng bóng hồ quang, bạn có thể lùng được trên eBay với giá khoảng 3 triệu. Đèn này cho nhiều ánh sáng, mạnh mẽ, trọng lượng nhẹ và bóng đèn rất bền. Nhiệt độ màu vào khoảng 3200K nhưng bạn có thể dùng gel xanh dương hoặc nửa-xanh-dương để kết hợp với ánh sáng ban ngày, chất lượng ánh sáng sẽ tương đương với chất lượng gel. Chiếu đèn qua cửa sổ để giả ánh sáng mặt trời. Nếu bạn muốn soft light, gắn thêm một tấm 8×4 inch. Nếu bạn muốn chiếu sáng đèn một cách nhanh chóng, chỉ cần đánh đèn lên trần nhà để ánh sáng phản xạ lại, (nhưng để có ánh sáng như ý, hãy đánh đèn một cách có ý đồ lên một khu vực nhất định). Một đèn Blonde và một cây Redhead 800W vẫn chạy ổn với dòng điện 13 Amp. Đèn nay hơi ngốn điện và tỏa nhiều nhiệt, nhưng đó là nhược điểm duy nhất.

Và nếu bạn thực sự chỉ có ít tiền hoặc không có tiền, vẫn có giải pháp rẻ hơn. Đèn thạch anh công nghiệp rẻ và hiệu quả, mặc dù khá là khó để kiểm soát hay chọn vị trí đèn cho phù hợp, nhưng nó có thể cho bạn cả hard và soft light với cùng một quy tắc. Chỉ cần bạn khéo léo một chút. Xét cho cùng, một reflector chỉ là một tấm bảng trắng, một flag là một tấm bảng đen và một cái đèn chỉ là một vật chứa dây tóc phát sáng. Ma thuật không tự thân nằm ở thiết bị mà vị trí đặt thiết bị. Các bộ dụng cụ chuyên nghiệp giúp làm cho công việc trở nên dễ dàng hơn.

Tất nhiên, tôi chắc chắc rằng mỗi người có một phong cách riêng định hình giá trị của họ, và có cách dùng hard light và soft light khác nhau và kết hợp chúng bằng nhiều cách. Tuy nhiên, nếu vừa mới bắt đầu, bạn cần hiểu được những khái niệm căn bản rồi quyết định xem mình muốn dùng cái gì.

Nguồn: RedShark News

Pixel Factory sưu tầm và biên dịch

Tin liên quan