SỨC MẠNH ĐIỆN ẢNH TRONG KỸ THUẬT DOLLY ZOOM CỦA HITCHCOCK

Dolly Zoom là một kỹ thuật quay phim do Alfred Hitchcock sáng tạo ra. Về cơ bản thì nó khá phức tạp, nhưng kết quả thu được lại rất mạnh mẽ. Vậy thì bí mật đằng sau kỹ thuật làm phim nổi tiếng này là gì?

Dolly Zoom được sử dụng lần đầu tiên trong phim Vertigo. Nó là đỉnh cao của công nghệ mới cho ra ống kính zoom mượt mà và sự sáng tạo của Hitchcock và DP ê-kíp 2 Irmin Roberts. Nó khá khó để thực hiện, thậm chí là khi bạn có thiết bị xịn xò, nhưng hiệu ứng hình ảnh và tâm lý mà nó mang lại thì rất đáng để nỗ lực.

Vậy thì shot này hoạt động thế nào, và điều gì khiến nó mạnh mẽ đến vậy?

Các chi tiết về mặt kỹ thuật

Dolly Zoom là một kỹ thuật sử dụng đồng thời cú zoom in và dolly out – hoặc ngược lại, và tập trung lấy nét một điểm duy nhất trong không gian. Hãy tưởng tượng là bạn đang nhìn qua một cổng vòm. Càng ở xa cổng vòm, bạn càng nhìn thấy ít đối tượng nằm ở phía bên kia hơn. Nếu bạn nhìn vào một kính viễn vọng, cổng vòm sẽ gần hơn, nhưng bạn vẫn chỉ thấy bấy nhiêu đó thứ. Mặc dù vậy, nếu bạn tiến lại gần cái cổng vòng, bạn có thể nhìn thấy nhiều thứ phía bên kia hơn.

Hãy lưu ý hình ảnh ở trên. Vị trí cuối cùng của cả zoom out và dolly out là như nhau. Tuy nhiên, zoom in chỉ giúp phóng to hình ảnh, còn dolly in thì tạo ra sự thay đổi trong phối cảnh, cho phép chúng ta nhìn thấy nhiều chi tiết phía sau cổng vòm hơn. Chúng ta có thể thấy rõ ví dụ minh họa này bằng cách đếm số ghế ở hồ bơi giữa hai shot.

Kỹ thuật Dolly Zoom của Hitchcock tuân thủ hai nguyên lý căn bản. Nếu bạn lấy nét cái cổng vòm và đồng thời dolly in lẫn zoom out, chúng ta có thể tạo một hiệu ứng mà trong đó cái cổng vòm được giữ nguyên kích thước trong khung hình (các kỹ thuật đối lập được thực hiện đồng thời cho phép vô hiệu hóa chuyển động thị giác của tiêu điểm), nhưng phần hình ảnh phía sau có vẻ như gần lại hơn do sự thay đổi trong phối cảnh, do đó tạo ra ảo ảnh thị giác (bạn hãy nhìn vào sự khác nhau giữa zoom-in và dolly-in trên hình).

Để hiệu ứng này thể hiện được hết sức mạnh của mình, bạn cần một đoạn dolly track êm mượt (slider cũng được, nhưng phạm vi chuyển động của bạn sẽ bị giới hạn vì nó có thể xuất hiện trong hình ảnh) và một ống kính zoom nhanh – mượt (bạn sẽ không muốn F-stop di chuyển lên hoặc xuống khi bạn zoom in hoặc out). Ống kính zoom tốt nhất là nên đi kèm thiết bị servo zoom để có thể điều khiển chính xác và nhất quán, và một follow focus để giữ cho chủ thể luôn rõ nét. Bên cạnh thiết bị, người thực hiện kỹ thuật này còn cần phải luyện tập rất nhiều để có chuyển động chính xác và biết căn đúng thời gian.

Sức mạnh của kỹ thuật này

Khi chúng ta dolly out và zoom in, chúng ta tạo ra ảo ảnh rằng thế giới đang co lại xung quanh chúng ta. Bạn có thể dùng nó để tạo ra một số loại ẩn dụ trực quan khác nhau như: hoang tưởng, nhận thức rằng nguy hiểm sắp xảy ra (thứ gì đó kinh khủng chưa nhìn thấy được đang đe dọa người xem hoặc chủ thể trong khung hình)

Chúng ta có thể thấy đoạn phim dưới đây trong The Fellowship of the Ring đã ứng dụng kỹ thuật này rất thành công.

Một khi các hobbit rời khỏi con đường, Frodo trở nên khó chịu khi anh cảm nhận được rằng điều gì đó không tự nhiên và khủng khiếp đang đến gần. Anh chưa biết về Nazgûl hay mục đích của chúng, nhưng trước cả khi nghe hay thấy chúng, anh vẫn cảm thấy sự hiện diện khủng khiếp của chúng đang tiến lại gần. Cú dolly zoom được sử dụng ở đây để nhấn mạnh cảm giác không tự nhiên một cách trực quan bằng cách miêu tả nó thông qua hình ảnh bằng một cú máy có khả năng thao túng không gian.

Khi chúng ta dolly in và zoom out, chúng ta tạo ra hiệu ứng ngược: thế giới bị đẩy ra xa khỏi chúng ta. Nhìn bằng mắt thường, điều này có thể minh họa cho cảm giác bị cô lập, hay như trong Poltergeist của Steven Spielberg, thì nó là cảm giác rằng điểm đến hoặc mục tiêu của một người bỗng chốc nằm ngoài tầm với.

Chúng ta thường cảm thấy thoải mái với các cú zoom hoặc dolly được thực hiện một cách độc lập, vì chúng bắt chước các chuyển động tự nhiên và sự thay đổi trong phối cảnh một cách tự nhiên. Kết hợp chúng với nhau, chúng ta tạo ra một sự thao túng không gian phi tự nhiên, và nó thu hút sự chú ý của người xem. Kể cả khi nếu người xem không nhận ra tại sao shot quay này lại khiến họ cảm thấy khó chịu như vậy, thì nó cũng ít nhiều đã làm họ thấy khó chịu.

Tất nhiên là bạn có thể dùng cú dolly zoom cho nhiều mục đích khác. Bạn có thể tham khảo những ví dụ về việc sử dụng cú dolly zoom trong suốt những năm qua, bắt đầu từ khi Hitchcock sử dụng nó lần đầu trong Vertigo.

Bạn có thể thực hiện kỹ thuật này với mức ngân sách thấp, nhưng nó sẽ khá khó khăn. Tối thiểu, bạn cần một ống kính zoom tử tế và một thiết bị nào đó ổn định để di chuyển máy quay. Bạn thậm chí có thể thực hiện một phiên bản đơn giản với điện thoại của mình, nhưng nó sẽ không thể so sánh được với chất lượng mà bạn có thể có khi dùng thiết bị chuyên dụng.

Hãy thực hành và xem liệu bạn có thể dùng nó trong project nào của bạn để nhấn mạnh cảm giác hoang tưởng hay cô lập của nhân vật hay không – hay bất cứ thứ cảm giác nào mà bạn  nghĩ bạn có thể truyền tải thông qua cú máy này. Vẻ đẹp trung cú Dolly Zoom của Hitchcock là nó chắc chắn sẽ khiến khán giả của bạn chú ý.

Nếu việc sử dụng một cú máy để tạo ra ảo ảnh in-cam là việc không thể thực hiện được, bạn cũng có thể tham khảo cách tạo ra nó trong hậu kỳ từ video dưới đây:

Nguồn: Premium Beat

Pixel Factory sưu tầm và biên dịch

Tin liên quan